The Project Gutenberg eBook of Cahangahangang Buhay ni Santa Margarita de Cortona

This ebook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this ebook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

Title: Cahangahangang Buhay ni Santa Margarita de Cortona

Author: Cleto R. Ignacio

Release date: June 8, 2006 [eBook #18536]

Language: Tagalog

Credits: Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza, and the Online
Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net.
Handog ng Proyektong Gutenberg ng Pilipinas para sa
pagpapahalaga ng panitikang Pilipino.
(http://www.gutenberg.ph)

*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK CAHANGAHANGANG BUHAY NI SANTA MARGARITA DE CORTONA ***

Cahangahangang
Buhay

Ni Santa Margarita de Cortona na taga Toscana sa nayon ng Diocesis at limang Virgenes, at apat na puong Soldados na pauang mga mártires at ibang nadamay.

Hinango sa Año Cristiano at sa Librong
HISTORIA SAGRADA
Na tinula ng̃ isang mauilihin na si

Cleto R. Ignacio

Concepcion, Malabon, Rizal.

SIPI SA TUNAY NA LIBRO

1916

LIMBAGAN AT MGA AKLATAN
ni
P. Sayo Balo ni Soriano
Rosario 225, Plaza del Conde 1008, Binundok
at Azcárraga 552, Tundo
Maynila. K. P.

TALAAN NG NILALAMAN

SAMO SA BABASA

Puno nang Salita

Capitulo 1.º

Capitulo 2.º

Capitulo 3.º

Capitulo 4.º

Capitulo 5.º

Capitulo 6.º

Capitulo 7.º

BUHAY NANG MARTIRES

STA. CATALINA MARTIR

SANTA POTAMIANA

SANTA AGUEDA MARTIR

SANTA TEODORA MARTIR

Apat na pung sundalong Martir

SAMO SA BABASA

Icaw na may nasang mag-aliw sa buhay

cung pinipilantic niyong calungcutan,

munting abala mo,i, guguling igamlay

sa handog cong cayang hamac na aliuan.

Sa iyong pagbasa,i, cundi macalasap

nang minimithi mong lasang sadyang sarap,

pasubalian mong isundo ang hanap

upang ding palaring pita mo,i, matuclas.

Bagaman at mura cung sa biglang ting̃in

hilaw at mapacla cung pag-uauariin,

ng̃uni,t, cung totoong pacananamnamin

ang tamis nang lasa,i, malalang̃ap mo rin.

Dito sa mapalad na cay Margarita

na naguing hantung̃an samâ niyong una,

ng̃uni,t, ng̃ lumaon siya nama,i, isa

na naguing uliran sa gauang maganda.

At ang limang Vírgen na mang̃a Mártires

at apat na puong soldadong nagtiis,

ng̃ madlang pahirap at mg̃a pasakit

hangang sa ang tang̃ang hining̃a,i, napatid.

Pagca,t, ang binyagan na cay Cristong lingcod

ikinatutuang buhay ay matapos,

huag ang maturang maualay sa Dios

tayo doo,i, dapat na umalinsunod.

Huag mo rin sana namang pagsauaan

ang alay cong dahop na pinaglamayan,

may bahagya ca ring mapapakinabang

di lamang ibayong tubo sa puhunan.

Cung may tulang di mo mahulo ng̃ lining

guipit ó masucal cung sa lalacarin,

ang iyang pagbasa,i, pagcasiyasatin

ang tunay na landas ay matutuclas din.

Puno nang Salita

Capitulo 1.º

Taóng isang libo at dalauang daan

saca limang pu pa yaong calabisan,

si Margarita ng̃a ay siyang pag-silang

sa bayang Labiano, niyong catauhan.

Sa Nayong Diocesis sa Chiusi ang tauag

sa Toscana yaong unang pagcatanyag,

ang Amá at Iná,i, mabuting tumupad

nang pagca-cristianong canilang tinangap.

At may puring tauo na magpapaupa

yaong guinagauang hanap-buhay nila,

silang nagtuturo sa cay Margarita

niyong bagay bagay na gauang maganda.

Na ayon sa mang̃a cabanalang paua

at natututo pa lamang nang bahagya,

yaong Anác nila nang pag-sasalita

iminumulat na ay cagaling̃an ng̃a.

Tanang malumanay na pananalang̃in

niyong may caling̃ang Ináng nag-aángkin,

sa cay Margaritang puso ay natanim

caylan may di na mangyaring limutin.

At dinadasal niya nang cataiman

caacbay ang puspos na cadakilaan,

hagang huling taón niyang paglalabay

sa cahapishapis at hamac nabayan.

Ng̃uni at sa gayong casamaang palad

ang may pitong taón bilang nang maganap,

si Margarita ay naulilang cagyat

sa mapag-palayaw na Ináng masicap.

Ang magandang gaua na naguing ca-acbay

sa caniyang puso ay bigláng naualay,

at ang pagcauili niyong pag-sasanay

sa dating ugaling mang̃a cabanalan.

Sa mauari niyong abang culang palad

yaong pagmamahal nang Ináng lumipas,

at ang casamaang hindi malalang̃ap

palagay nang aling di carapat-dapat.

Na naguing asauang cauli nang Amá

lihis na pasunod nang di na mabata,

laguing pinupucaw yaong ala-ala

niyong pagmamahal nang naualang Iná.

Caya ng̃a sa ibang bahay ay hinanap

yaong pagmamahal na ibig malasap,

cusang napadala sa maling hicayat

nang catuaan, tubo ay dusang masaclap.

At hinarap niya yaong pamumuhay

ng̃ isang lagalag at masamang asal,

pagca palibhasa,i, nahihiyasan

ang caniyang isip ng̃ catalinuhan.

Tang̃i sa caniyang cagandahang anyo

ipinabihag ang caniyang puso,

sa pagmamarikit ng̃ gumandang lalo

at ng̃ cauilihan ng̃ magsisisuyo.

Nang mg̃a lalaki na macamamalas

¡ay sa abang abá! ng̃ saliuang-palad,

na uari ay hindi napagtatalastas,

ang bung̃a ng̃ labis na mg̃a pag-gayac.

At ang ualang taglay bagang cahinhinan

na nacasisira niyong calinisan,

ang cay Tertulianong acala,i, sino man

di mangyaring maguing malinis na turan.

Gaya ng̃ dalagang pinipilit manding

siya,i, cauilihan ng̃ matang titing̃in

hindi calulugdan ni Cristong malasin

ang nasang calugdang dito,t, panoorin.

At sa Pang̃inoong nagcacadalaua

ay di mangyayaring maglingcod sa isa,

at si Cristo,i, ayaw nang hahatiin pa

yaong paglilingcod natin sa caniya.

Sa bagay na ito,i, sinasabi naman

ni San Cipriano ang ganitong saysay,

¿nakikilala mo cayang cararatnan

ng̃ iyong dakila na capang̃ahasan?

Diyan sa pag-gayac na napacalabis

at iyang gaua mo na pagmamarikit,

nagcacasala ca sa Dios sa Lang̃it

na sa iyo,i, siyang lumalang na tikis.

Hindi mauauala ang caparusahan

sa iyo pagdating nang tadhanang araw,

huag mong sabihin sa akin ang icaw

ay mahinhi,t, di mo hang̃ad ang calugdan.

Sucat na ang icaw ay ang macalimot

sa mang̃a gagauin na ucol sa Dios,

at ang pagcauili sa iyong pag-handog

sa bagay na ualang casaysayang lugod.

Dapat catacutan yaong cahatulan

sa mang̃a babayeng tantong nag-cuculang,

nang sa pananamit nila,i, cahinhinan

at ualang matuid na mag-sasangalang.

Cahi,t, uicain mo na ang calulua,i,

di sa damit lamang napagkikilala,

yaong calinisan, at si Margarita

ito rin marahil ang sinabi niya.

Ang capang̃ahasang yaon ang nagbulid

sa capahamacang di sucat maisip

hindi macasapat sa pagmamarikit

yaong ari nilang caunting nalabis.

Di naman payagan ng̃ Amáng ubusin

sa pagmamapuri,t, ualang uastong aliw,

na masunod yaong camaliang hiling

ay sa cahalaya,i, napadalang tambing.

Cahit sinisisi ng̃ caniyang Ama,t,

binibigyan niyong hatol na maganda.

nang caniyang ali,t, gahasa man bagá

manacanaca ring inaralan siya.

Anopa,t, yaong caniyang cabataan

ay naguing isa nang masamang hantung̃an,

nang lahat nang canyang mang̃a cababayan

naguing parang isang sucal nang lansang̃an.

Ito na ang mula nang pagcaligalig

niyong pag-nanasa sa napacalabis,

na sa catauan niya,i, pag-mamarikit

ang turo nang Ina,i, nalimot na tikis.

Si Eva ang tunay na cahalimbaua

na sa paglilibang na ualang bahala,

sa umang na silo,i, natuntong na cusa

nang lilong Demonio,t, lubos na nadaya.

Ang mang̃a dalaga,i, siyang caraniuan

sa pag-mamarikit na nasang calugdan,

nang capua tauo,i, ang cahihihatnan

dinadala tuloy sa capahamacan.

Siyang pag-cahuli sa parayang pain

nang cay Margaritang cabata-ang angkin,

lugsong cabaita,i, hindi macapiguil

bagcus nag-hihigpit nang calaguim-laguim.

Binidbid ang gayong caparang̃alanan

nang lalaking tacsil na caugalian,

nahulog sa bang̃in niyong cahalayan

ang pag-mamarikit itong pakinabang.

Sa isang binata bagang Caballero

malapit sa Ciudad nang Montepulciano,

nabihag nang gandang paraya nang Mundo

sa pitang mahalay ay cusang nabuyó.

Itinalaga na yaong calooban

sa marumi,t, tacsil nilang pamumuhay,

hindi na naisip ang sila,i, pacasal

cundi ang lumaguing nagsama na lamang.

¡Oh saliuang-palad, na dalagang labis

na napabibihag sa pag-mamarikit,

icaw ng̃a ang salot na ibinubulid

yaong calulua sa icalalait!

Sa lahat nang bayan at mang̃a Ciudad

icaw ng̃a ang lasong masidhing camandag,

sa lubhang malabis na mang̃a pag-gayac

ay hindi mabilang ang nang̃apahamac.

Cusang uinaualang bahala na cahit

talastas mang sala ang pag-mamarikit,

ang capalaloa,i, pang̃ahas at hilig

sa pag-mamasagua niyong pananamit.

Sa cay Margarita,i, siyang nag-lupaypay

ang labis na lubhang caparang̃alanan,

sa nasang tanghaling siya at calugdan

ang puring napala,i, caalipustaan.

Yaong cagandahang ibig na tauaguing

Venus at Floripes Diana,t, Abigael,

ang muc-hang masaya,t, tindig na butihin

mamumutla,t, lungcot ang pagmamalasin.

Ang mapanghalina na matáng mapung̃ay

at linindi-linding aliw nang lansang̃an,

di mag-abot kisap ay mahuhumaymay,

ang dating maningning lalabo sa tanan.

Mauaualang lahat ang lugod sa iyo

nang tanang casuyo,t, nang cababayan mo,

ang di magcamayaw na puri nang tauo

lilipad na para lamang alipato.

Saca ang ulo mong pinamumutihan

nang perlas, topasio,t, diamanteng makinang,

na inaayos mong pinagpapagura,i,

bung̃ong butas-butas ang cahahanganan.

Capatid co,i, ano,t, natitiuasay ca

parang di mo tanto ang bububóng dusa,

ang uica mo yata,i, bucas macalaua

madaling magsisi cung naroroon na.

Nagcacamali ca at di natin lining

ang icatatapos nang hining̃ang angkin,

mabuti cung hinay-hinay ang pagdating

nang camatayan mo, at hindi biglain.

Ang cay Margaritang naguing pamumuhay

hapo na sa gapos niyong cahalayan,

at di napupuna sa caniyang paanán

ang bang̃ing malalim na cabubuliran.

Linalagyan din ng̃a cung minsan ng̃ Dios

nang pait, ang mang̃a mahalay na lugod,

pinaparam yaong pacumbabang handog

na capayapaang paconuaring dulot.

Manaca-naca ring pinag-cacaramdam

ang nang̃alalayong mang̃a pamumuhay,

sa Dios, at sila,i, tinutugtog bilang

ang puso,t, ang maling gaua nila,i, lisan.

Ipinauauari ang pagca-pahamac

nang nabubulagang na saliuang-palad,

ng̃uni,t, sa udyoc nang caibigang linsad

nag-uaualang kibo,t, uari di talastas.

Ang sa puso niya ay itinutugtog

nang di naglilicat na aua ng̃ Dios,

parang nang̃ung̃usap na madalas halos

cung minsa,i, ualin ding bahala sa loob.

Capitulo 2.º

Gayon ng̃ang nangyari minsang isang araw

tinang̃isan niya yaong caugalian,

na isang babayeng Anác ang cabágay

na mapag-acsaya niyong cayamanan.

Tinicang magbang̃on sa pagca-gupiling

at lisan ang ning̃as na calaguim-laguim,

nang Infiernong apoy na nasa ilalim

nang paá niya,t, siya,i, laang sunuguin,

¿Ano ang nangyari sa cay Margarita

napucaw sa himbing nang pagtulog niya,

binigyan nang Dios nang cataca-taca

na balitang siyang nagpaala-ala?

Ng̃uni,t, para manding isang maliuanag

na aral, na ualang casaysayang lahat,

ang layaw sa Mundong icapapahamac

malumanay namang siya,i, nakimatiyag.

Ipinauari nang masintahing Amá

minsang isang araw sa cay Margarita,

nang umalis yaong casintahan niya,t,

sa bahay ay siya,i, naiuang mag-isa.

Ualang ano-ano,i, ang ásong maliit

na babayeng caniyang alila,i, nading̃ig

na tumatahol nang tila nananang̃is

ng̃ cahambal-hambal na di mapag-isip.

Ng̃uni,t, hindi naman naguguniguni

ng̃ saliuang-palad na may nangyayari,

na casacunaan sa caniyang casing

bunying Caballerong buhay ay naputi.

Pinauaualan ng̃a manding cabuluhan

ang sigaw ng̃ áso na calumbaylumbay,

hangang nacaraan ang dalauang aráw

áso,i, patuloy rin ang pananambitan.

Saca ang damit ay kinacagat niya

niyong pang̃inoon na si Margarita,

tila nag-uiuica uari nang halica,t,

ang pang̃inoong cong casi mo,i, patáy na.

Dito pinasucan nang paghihinala

ang cay Margaritang loob na mahina,

nag-ulol ang sindac na hindi cauasa

sa taghoy nang ásong hindi nagsasaua.

Lumacad nang doon sa áso,i, sumunod

sa daang itinuturo,i, naglalagos,

bahagya pa lamang dumarating halos

sa may calalimang bang̃in ay nataos.

Na may ilang tuyo na sang̃a ng̃ cahoy

ang áso ay nagpatihulog na doon,

at pinasimulang hinucay nang tuloy

na calumbaylumbay, yaong paghagulhol.

Hinaui ng̃ nang̃ang̃inig na camay

ni Margarita ang ilang mang̃a sucal

na bilang na nacatatakip sa hucay

nakita ang bangcay niyong casintahan.

Na buloc na,t, hindi sucat na matiis

yaong sumising̃aw na bahong malabis,

nang cay Margaritang abutin nang titig

sumicdo-sicdo na ang caniyang dibdib.

Uinauari niya ang kinahinatnan

ng̃ gayong cakilakilabot na bagay,

na sinalubong ng̃ caniyang caauay

tinadtad ng̃ sugat hangang sa napatay.

Nang si Margarita,i, pagsaulang loob

sa kinahinatnan ng̃ palad na capos,

na ang buhay niya ay dagling natapos

sa pagpapasasa ng̃ sa Mundong dulot.

Anopa,t, yaong mabahong bangcay niya

caramihang uod yaong nakikita,

ang catauang hilig ng̃ nabubuhay pa

sa layaw sa lupa,i, itong naging hanga.

Ni camunting dung̃is di ibig bahiran

ang catauan niya niyong nabubuhay,

ang caniyang labis na pagcapihican

ng̃ayon nama,i, siyang pinangdidirihan.

Yaong sa puso niya,i, siyang bumabaca

at pagpipighating naalaala,

sa kinabuhusan ng̃ pag-ibig niya

at ang catumbayan niyong calulua.

¡Sa abang-aba co! ¿caya,i, napasaan

ang calulua nang sauing capalaran,

saan cundi doon sa Infiernong bayan

ang sagot ng̃ voces na umaling̃awng̃aw?

Magpahangang sa caibutura,i, taos

nang pusò, at tantong ipinang̃ilabot,

malamig na pauis ay agád sumipot

at sinidlan niyong di cauasang tacot.

Sa cay Margaritang dinidilidili

ang gayong calunos-lunos na nangyari,

sa lugod at layaw ay lubhang nauili

ng̃ayo,i, lubos naman ang pagcaruahagui,

Ualang hangang hirap doon sa Infierno

ang ganti sa munting ligaya sa Mundo,

sa sandaling tua,i, nacapalit nito

hirap casakitang hindi mamagcano.

Capitulo 3.º

Cakilakilabot ang cay Margarita

na pakikihamoc sa sarili niya,

bago nasundua,i, nahirapan muna

sa nasang maganda niyang pagtitica.

¡Oh cahambalhambal na casasapitan

nang sinomang nang̃ag papaliban-liban,

niyong pagbabalic loob at ang araw

na icatatapos niya,i, hindi alam!

Ang dalisay niyang pag-aala-ala,i,

capakinabang̃an niyong calulua,

kinikilabutan sa sarili niya

ang caaua-aua na si Margarita.

Nagugunam-gunam na nasa sapiling

ang cabubuliran na calaguimlaguim,

at may pang̃anib pang doo,i, mahulog din

cun ang hining̃a niya,i, biglang makitil.

Caya ng̃a,t, ang luha niyang pumupulas

ay naguing turing nang parang isang dagat,

niyong pagninilay sa pagcapahamac

niyong pagcadaya nang Demoniong sucab.

Sa lupa ay tambing siyang nanic-luhod

nagsisi,t, huming̃i nang aua sa Dios,

pinaglampasan nang mahayap na tunod

niyong pagsisising sa puso ay taos.

Ualang iniisip cundi ang tang̃isan

lahat nang caniyang mang̃a casalanan,

pag-pepenitenciang caunaunahan

ang cusang lumayo sa capang̃aniban.

Caya ng̃a,t, sa loob niya ay tinicang

sa Montepolciano,i, umalis pagdaca,

siya,i, naparoon at nagpatirapa

sa paá nang Amáng tinalicdan niya.

Yaong catacsila,i, inahing̃ing tauad

at nag-pipighating hindi hamac-hamac,

capagdaca nama,i, agád nang tinangap

niyong Amá, yaong alibughang Anác.

Na tumatang̃is na,t, siya,i, nagsisisi

ng̃uni,t, ang matigas na loob na ali,

ay hindi pumayag at cusang tumangui

at inari niyang casiraang puri.

Ang gayong paghibic at mang̃a pagtaghoy

ni Margarita ng̃a na ualang mag-ampon,

dakilang ligalig ang nangyaring yaon

sa buhay na naguing parang isang tapon.

Dalauang puo,t, apat ang caniyang gulang

batá pa at ayos na nahihiyasan,

nang sinag na taglay niyang cagandahan

ang sa muc-ha niya ay napagmamasdan.

Yaong pamumuhay niyang namamalas

na masama,t, parang daan ang catulad,

na nasasabugan nang mang̃a bulaclac

nang caligayahang labis humicayat.

Siyang tumutucsong muling manumbalic

sa dating casama,t, cagagauang lihis,

iniuurali na sa huling guhit

ay càauaan nang Dios sa lang̃it.

Ng̃uni,t, yao,i, hibong isang camalian

pang̃aco nang Dios sa cahit sino man,

na nang̃agsisisi,t, nagtiticang tunay,

ay iguinagauad ang capatauaran.

Sa pagtauag niya,i, ang nag-ualang kibò

paanong cacamtan ang ipinang̃aco,

pag naglibanliban icaw ay di taho

ang camatayan mo,i, cahirapang lalo.

Caya ng̃a sa gayong pagbubucas bucas

ay lubhang marami ang nang̃apahamac,

na ang ualang hangang dusa ay linang̃ap

ng̃ mang̃a pabayang nagpapacatamad.

Ng̃uni at ang abá na si Margarita

sa udyoc ng̃ tucso,i, nakikilaban na,

camahalmahalang Pastor ay muli pa

na tumauag pagca,t, hinihintay siya.

Laging nacadipa ang camay sa ati,t,

yayacapin tayo cung siya,i, duluguin,

ang capayapaa,i, ating tatamuhin

at lubos na tayo ay patatauarin.

Panibago namang tinauagan siya

ng̃ masintang tunay na pag-aanyaya,

inalalayan siya nang pakikibaca

sa dahas ng̃ tucsong mangahis ang tica.

Ang pangagaling̃a,i, yaon ng̃a marahil

niyong pagbabagong buhay na magaling,

ani Jesus iyang tacot mo,i, pauiin

Margarita,t, kita ay cacaling̃ain.

Ang magandang tica,i, cusang pinagtibay

at tinatang̃isan sa gabi at araw,

ang lahat ng̃ mg̃a naguing casalanan

at ang halimbauang mang̃a casamaan.

Hinahang̃ad niya na moling mabaui

ang lubhang malabis na pagcacamali,

ng̃ cahalayhalay na pamamalagi

sa layaw ng̃ Mundo ng̃ pagcalugami.

Agád nang naglacbay doon sa Simbahan

siya sa Labiano, na nasosootan,

nang damit Celicio at natatalian

ang liig at tandang pagtiticang tunay.

Saca ang dalisay na paghing̃ing tauad

sa caniyang mang̃a cababaya,i, hayag,

at pinagsisihan sa harap ng̃ lahat

na naguing dahilan ng̃ pagcapahamac.

Hindi rin naglubag sa bagay na yaon

ang loob nang ali,t, Amá pa,i, caáyon,

pinabayaan na ang lulung̃oylung̃oy

na Anác na ualang sucat na mag-ampon.

Nang makita yaong calagayan niya

nang caauaaua na si Margarita,

na tulad sa tapong uala nang halaga

caya ng̃a,t, lumipat sa bayang Cortona.

Doo,i, mahinahong siya ay tinangap

ng̃ ilang Señorang marunong mahabag,

casama ang isa niyang naguing Anác

sa naguing casuyong kinapos ng̃ palad.

Ang unang guinaua na pinagpilitan

nang taos sa puso at cataimtiman,

ang dalisay na "confeción general"

sa lahat nang mang̃a naguing casalanan.

Siyang matibay na pasimula ito

niyong pagbabagong buhay na totoo,

siya,i, naparoon doon sa Convento

nang cagalang-galang na si S. Francisco.

Na namamalisbis ang luha sa matá

niyong malalim na pag-sisi niya,

isinaysay sampu nang pighating dala

sa isa ng̃ang Pareng Relegioso bagá.

At ikinumpisal niya nang malacas

tanang casalanang gauang hindi dapat,

at hining̃i niyang boong pagsisicap

ang "Orden Tercera" siya,i, macatangap.

Nang sa penitenteng damit Serafico

tandang pagtalicod sa layaw sa Mundo,

ang Confesor nama,i, napaayon dito,t,

pinanghinapang pang bagcus na totoo.

Pinasimulan nang pag-pepenitencia

sa nasang macamta,i, binigyang pag-asa,

yaong hinihing̃ing simula ng̃ gracia

at sa cabanala,i, nagsanay na siya.

Linalayuan nang parang camatayan

sa loob, ang lahat nang macapupucaw,

ang kilos at anyo,i, hilig na mahalay

niyong maruruming pita nang catauan.

Capahintulutan bilang ng̃ Señorang

pinaglilingcurang caniyang asaua,

mangyaring huag pahigpitin niya

ang pagpapasakit sa catauang bagá.

Gayon man ay dahil sa laking pag-ibig

na ang catauan niya,i, bigyan pasakit

inaring di dapat ang nasoc sa isip

tuntung̃an ang lupang alalay na gamit.

Sa idinadaos na pananalang̃in

sa lahat nang oras na macayang gauin,

at ang pagsasanay sa icagagaling

nang caisa-isang caluluang angkin.

Pinatauad na ng̃a at cusang linimot

ng̃ Amang lumic-hang mahabaguiug Dios,

ang cay Margaritang casalanang lubos

at bagcus guinanti ng̃ magandang loob.

Madalas din namang siya,i, dinadalaw

at tang̃i siyang pinagcacalooban,

ng̃ sa lang̃it bagang mg̃a caaliuan

at ang caniyang loob ay pinatatapang.

Na ipatuloy niya ang tung̃o ng̃ lacad

na pinasimulan sa tuntuning landas,

niyong cabanalan na icatutuclas

ng̃ caligayahang ualang pagcucupas.

Capitulo 4.º

Mg̃a Franciscano ay niyong masuboc

ang cay Margaritang catibayang loob,

na penitente ng̃ang bagong naglilingcod

sa mapagcandiling mahabaguing Dios.

Sa matining niyang halimbauang bigay

doon sa adhicang mang̃a cabanalan,

na sa boong Mundo ay pinasisilang

caya,t, nag-habitong ualang caliuagan.

Nang Ordeng Tercera na cay S. Francisco

na ualang pang̃amba sa bagay na ito,

patuloy ang loob na di nagbabago

sa mg̃a pahirap niyang tinutung̃o.

Ang lapastang̃anin ay di inacala

nang caniyang asal na buhat sa sama,

cung hindi lalo nang nag-ibayo pa ng̃a

sa bagsic ng̃ gracia na nagbigay bisa.

Inululan yaong pagpapacahirap

capacumbabaa,i, lubos na niyacap,

uinauari niyang di carapatdapat

tingnan ang caniyang calagayang hamac.

Capagbinabati siya nang sinoman

at may anyong siya,i, tila minamahal,

pag-ibig sa Mundo ay hinahalinhan

nang ucol sa Dios na pagsintang tunay.

Kinasusuclaman ang idinudulot

nang tungcol sa lupang nagbibigay lugod,

na sa catauhan niya,i, naghahandog,

ni munting ginhaua ay di iniimbot.

Pinapagnining̃as ang tunay na nais,

matupoc sa apoy nang laking pag-ibig,

sa pananalang̃in at pagsusumakit

sa icararapat na Hari nang lang̃it.

Nang nananalang̃in siyang isang araw

na taglay ang lubos na cataimtiman,

sa harap nang isang mahal na larauan

ni Cristong sa Cruz ay napabayubay.

Doon ay nag-tamó nang tuang malabis

at magandang palad dahil sa naring̃ig,

sa labing camahal-mahala,i, sinambit

yaong pang̃ung̃usap na lubhang matamis.

Sabihin sa akin ¡ó cahabag-habag

na babaye,t,! ¿anong sanhi nang pag-iyac,

¿ano ang ibig mo baga aking Anác?

si Margarita ay tumugong banayad.

Icaw lamang aking Pang̃inoong mahal

icaw ang tunay co na caligayahan,

cung na sa aking ca ay di magcuculang

aco, nang cahima,t, anong mang̃a bagay.

Ang sa Santang nasang maning̃as na loob

na mag-bigay aliw sa Poong cay Jesús,

ay siyang pagcaing ikinabubusog

na sa araw araw ay macamtang lubos.

Saca noon namang maunaua niya

na sa paglilingcod sa mang̃a Señora,

sa bahay na yaon ay di makikita

ang catahimican nais na talaga.

At gayon ding hindi masunod ang nais

na mag-penitenciang adhica nang dibdib,

ay siya,i, humanap niyong munting silid

na matatahanan nilang matahimic.

Casama ang bunso niyang minamahal

at ang guinagaua niyang hanap-buhay,

ay ang pananahi sa cubong tahanan

at pag-panaog na,i, tung̃o sa Simbahan.

Sa capua tauo,i, pagca-auang gaua

ó ang paghanap nang matatahi caya,

laguing gumiguising siyang maaga ng̃a,t,

nagsisimbang uala camunti mang saua.

Nakikinig niyong Misa,t, nagninilay

na taglay ang lubos na cataimtiman,

cung matanghali nang puso,i, masiyahan

sa pag-dedevocio,i, ooui nang bahay.

Patuloy rin naman ang pag-dedevociong

casama sa gauang pananahing yaon,

ang caabalahan lamang niyang tungcol

ay ang pananahi na pangpauing gutom.

Tumabas magtagpi,t, caraniua,i, itong

ipinagagaua nang sinomang tauo,

ang iniuupa nang cahima,t, sino

bilang limos nila lamang cung gaáno.

Naguiguing panakip ang naibibigay

sa balang caniyang mang̃a cailang̃an,

ang mang̃a duc-ha pa ay natutulung̃an

nang caunti niyang paghahanap buhay.

Ikinatutua na niya nang malabis

ang pagcain niyang tinapay at tubig,

at nang ilang pasas at di gumagamit

nang ning̃as nang apóy sa cubong maliit.

Liban na ng̃a lamang na cung naghahanda

sa panauhin niyang mang̃a salanta,

itinuturing na totoong dakila

ang bagay na mang̃a caaua-ang gaua.

Capag-uala siyang pagcaing ibigay

ó damit, sa duc-hang nagcacailang̃an,

ay cahit anomang mang̃a casangcapan

sa caniyang cubo ay hinahatian.

Maguing pinga,t, cahit yaong vaso caya.

ó mang̃a cuchara at maguing damit ng̃a,

at isang panahong calamiga,i, sadya

hinubo ang saya sa catauang cusa.

At doon sa duc-ha,i, cusang ibinigay

nang ang cahubaran lamang ay matacpan,

na halos uala na siyang damit naman

at maralita ring naghahanap-buhay.

Kinikilala ng̃ang yaong mang̃a duc-ha

ay tungcol cay Jesús yaong pagpapala,

ang pag-ganting ualang macahalimbaua

ay tulad sa isang dakilang biyaya.

Duc-ha man siya,i, di ibig pagsabihan

ng̃ uica ni Jesús na ganitong saysay,

aco,i, nagugutom ay di mo binigyan

ng̃ pagcai,t, hubad aco,i, di dinamtan.

Binabayaran ng̃ Dios ng̃ sagana

ang iniaálay sa camay ng̃ duc-ha,

ang cay Margaritang handog at caling̃a

pinatiticman na dito pa sa lupa.

Yaong na sa lang̃it na caligayahan

na tantong malaking capakinabang̃an

niyong calulua,t, naguiguing dahilan

ng̃ pagpapaualang halaga sa buhay.

Magmula ng̃ siya ay magbalic loob

sa catauan niya,i, malabis ang poot,

pagca,t, siyang naguing caáuay na lubos

sa casalanan ng̃ang di sucat masayod.

Saca ang masamang mang̃a halimbawa

caya hindi pa rin ikinatutua,

yaong cahirapan na dinadalitang

pag-pepenitencia,t, pagaayuro ng̃a.

Ipinasiya pang yaong cagandaha,i,

cusang papang̃iti,t, ang muc-ha,i, sugatan,

ng̃ catacot-tacot ng̃uni,t, hinadlang̃an

ng̃ Confesor niya na umaálalay.

Capitulo 5.º

Sa pananaghili ng̃ Demoniong tacsil

na di ibig niyang ang tauo,i, gumaling,

inumang̃an din ng̃a ng̃ parayang pain

tung̃ong cabanala,i, upan ding itigil.

Ang coronang tang̃ing ualang pagcalanta

na gaua ng̃ aba na si Margarita,

Santang manahani na itinatalaga

sa sarili, yaong cagaling̃an niya.

Inupatan na ng̃a ng̃ lilong caáuay

niyong catha-catha na cabulaanan,

Margarita, anya ay iyong tigilan

iyang malabis mong mg̃a cabanalan.

At ang sa tahana,i, lagui mong pagligpit

tunay na di ayon sa taglay mong bait

at ang malabis mo na pagpapasakit

sa iyong cataua,i, tantong nalilinis.

Gayong gaua,i, isang laking calupitan

para cang tikis nang nagpapacamatáy,

di ucol higpitan at ang cailang̃an

bigyan mo nang luag at capanahunan.

Upang magcaroon nang camunting lacas

nang may ipag-tangol sa araw na dapat,

na cailang̃aning mamaya ó bucas

ay di mahahapo na caagád-agád.

Lubhang masisira ang cabaitan mo

cung magpacahirap nang di mamagcano,

ang dapat mong gauin sa panahong ito

cataua,i, ing̃ata,t, lumauig sa Mundo.

Yamang lubos namang pinatauad ca na

nang Dios, sa lahat nang gaua mong sala,

ay ano ang iyong alalahanin pang

cataua,i, higpitan at mag-penitencia.

Sa umang na silo,i, di lubhang naghirap

na ipinapain niyong si Satanas,

at napagkilala na caagád-agád

ang gayong pagdaya at mang̃a pag-upat.

Napakikita pang conua ay Angel

nang caliuanagan, ang siyang cahambing,

ay si Margarita,i, naghiganting tambing

sa capang̃ahasan niyong si Lusifer.

Pinapag-ibayo nang higuit sa una

yaong dating gauang pag-pepenitencia,

capacumbaba,i, pinapag-ulol pa

ayon sa hatol nang Evangelio bagá.

Isang araw siya,i, lalong sinigasig

nang tucsong marahas na sacdal nang lupit,

caya ng̃a cay Jesús naghihinanakit

niyong hinanakit na caibig-ibig.

Sa lubhang masintang Amáng mananacop

na sa nacadipang larauan sa Cruz,

ng̃uni,t, minarapat aliuin ang loob

nang mapagcaling̃ang mahabaguing Dios.

Na ang uinica sa caniya,i, ganito

na magpacatapang icaw ó Anác co,

cahima,t, marahas ang cabacang tucso

ay di mangyayaring manaig sa iyo.

At aco,i, narito na iyon casama

sa lubhang mahigpit na pakikisama,

at magmasunurin sa payong maganda

sa umaácay sa iyong calulua.

Huag matacot ca,t, ilagay sa akin

ang gracia ay iyong catibayang kimkim,

huag sa sarili ay umasang tambing

ang nasang tagumpay nang upang tamuhin.

Sa cay Margaritang biyayang kinamtan

bilis nang pagtacbo niyong cabanalan,

sa landas lalo na,t, ang tucsong caauay

ay inuusig siya,i, bagcus tumatapang.

Cusang lumalalim yaong mang̃a ugat

nang capacumbabaan ng̃ang hindi hamac,

lalong nahihilig at minamasarap

ang pula at caalipustaang lahat.

Sa hindi pagkibo niya,i, nagcatacá

sa lahat nang namamayan sa Cortona,

ibig niya,i, itapo,t, pagbatuhan siya

na ang ualang casing-sama ang capara.

Na catulad niyong sa Infierno galing

dang̃an ang Confesor ang nacapipiguil,

siyang humahadlang na di dapat gauin

ang nasa niyang yaong ibig na asalin.

Cundi pinupuing ang gayong adhica

na isang totoong pagpapacababa,

sa mang̃a lansang̃an siya ay gagalang

may tali sa liig, at ilalathala.

Ang nang̃acaraan niyang pagcasinsay

at ang nang̃a gaua niyang casalanan,

upang matalastas nang lahat sa bayan

ang malabis niyang mang̃a catacsilan.

Di cung magcagayo,i, huhulihin siya

cuculang̃in siya,t, doon isasama,

sa mang̃a babayeng masamang talaga

na linalapatan nang mang̃a parusa.

Ang dakilang yaong capacumbabaan

ni Margarita, ay kinuhang uliran,

ang caniyang laguing pag-gugunamgunam

nang cay Jesucristong mang̃a cahirapan.

Sanhi ng̃a sa ating na icagagaling

ay inalipusta,t, dinuahaguing tambing,

niyong mang̃a Judio, ng̃uni,t, di pinansin

binatá at upang tayo ay sacupin.

Lalong sa loob niya ay nacabubuhay

yaong sa sariling pagninilay-nilay,

sa Vírgeng Ináng mang̃a casakitan

sa nagdusang Anác na mapagpalayaw.

Na sinasacdalan nang boong pag-asa

sa anomang mang̃a cailang̃an bagá,

isang araw nama,i, dinilidili niya

tanang cahirapang di suca,t, mabatá.

At dahil sa atin ay laking pag-ibig

ni Jesús, ang madlang dusa ay tiniis,

moli pang kinamtan ang tuang malabis

sa pagdalaw niyong Amáng na sa lang̃it.

Noon hinatulang siya ay lumaan

sa cacabacahing mang̃a cahirapan,

at lubhang marahas na caralitaan

ang daranasin mo hangang nabubuhay.

Tulad sa pagtunaw ng̃ guintong malinis

na dinadalisay ang uring malabis,

hangang may camunting dumi inaalis

nang upang tumaas ang mithing kilatis.

Dadalisayin ng̃a ng̃ayon ang puso mo

nang pakikilaban sa dahas nang tucso,

catacuta,t, sákit ay laan sa iyo

gutom cauhaua,t, pagluhang totoo.

Cahubara,t, pag-iisa,t, pagpapasan

nang Cruz, ang iyong mapagdaranasan,

upang macapasoc sa calualhatian

ani Margarita, aco,i, nalalaan.

Naririto aco ó Pang̃inoong co

titiisi,t, alang-álang po sa iyo,

tunay cong pag-ibig ay cahit ang Mundo,i,

igauad sa aking hirap mang gaano.

¡Dios co! ay sino ang tatangui caya

sa aking babathing mang̃a paralita,

na di pa anino nang hirap mong madla

at dahil sa akin ay inalipusta.

Sa ganong pagdidilidiling mataman

nang ganitong hirap ay nanghihinapang,

at mapayapa niyang pinagtitiisan

ang pagcasiphayo,t, caalipustaan.

At si Margarita minsan ay pinuspos

nang isang babaye nang mura,t, pag-ayop,

na nacapagbigay nang masamang ayos

na halimbaua sa matáng nanonood.

Sa bagay na siya ay dapat lumaban

ikinatua nang caalimurahan,

at binigyan pa niya nang catuiran

ang guinauang yaong catampalasanan.

Gayon ma,i, ang ganti niyang iguinauad

sa sumirang puri na lubhang pang̃ahas,

ay pinadalhan pa nang lalong marapat

na alay na doon sa cubo nagbuhat.

Capag nagdaramdam ang sarili niya

niyong sa babayeng guinauang pagmura,

na di catuiran ay caracaraca,i,

nagpipiguil itong mananahing Santa.

Minsan man ay hindi nasoc sa sarili

yaong pang̃ung̃usap na paghihiganti,

at hindi ninasang bumigcas nang sabi

na laban sa gayong mang̃a pagca-api.

Di nagpapakita nang tandang anoman

nang tungcol sa mang̃a gauang cagalitan,

na sa pagbabata,i, maguing caculang̃an

at siyang totoong pinaglalabanan.

Tunay na sinupil niyang di sa palá

yaong sa catauang hilig na masama,

na laguing pinag-cacahirapang lubhá

yaong capurihang di ibig masira.

Capitulo 6.º

At cahima,t, gayong caayos ang asal

tunay na caniyang di pinararaan,

ang mang̃a pagdulog sa lahat nang araw

na nagcucumpisal at nakikinabang.

Tanang camalian lalong maliliit

ó ang caculang̃an ay isinusulit,

marahil ang tauong hindi nag-iibig

nang ganoong gaua,i, magtatacang labis.

Dahil sa malimit na mang̃a pag-tangap

niyong mang̃a Santo Sacramentong uagas,

gayon cung magsabi yaong mang̃a tamad

sa gauang magaling, matamlay gumanap.

Sa pagcucumpisal na laguing pag-dulog

sa confesonario na aua ang handog,

sa tauong may mang̃a taimtim na loob

sa ning̃as nang nasang calugdan ng̃ Dios.

Sa pagkita niyong mang̃a caculang̃an

agád hinahanap ang caliuanagan,

na di napupuna nang ibang ang layaw

sa Mundo, ang laguing na sa gunam-gunam.

Ng̃uni,t, sa matibay ang sampalataya

ang confecio,i, taga pamatnugot nila,

siyang bumubuhay niyong calulua

nang macasalanan na patáy sa gracia.

Capakinabang̃an nila sa madalas

na pag-cucumpisal gracia,i, nag-dagdág,

at tinatalicdan yaong gauang linsad

at ang calooban ay napapanatag.

Sanhi sa pagtangap nang capatauaran

sa mang̃a nagaua niyang casalanan,

at sa calulua,i, nag-nining̃as naman

apóy nang pag-ibig na lalong dalisay.

Cung sa ating pusò naman ay mag-alab

ang buhay na sampalataya at uagas,

pananalig saca pag-ibig na tapat

ang calulua at gracia,i, matatangap.

At doon dudulog sa mahal na dulang

nang pagcain niyong mahal na tinapay,

nang mang̃a Angeles, na di matimbang̃an

yaong caáliua,t, pag-papahinapang.

Sa paglacad nila na pasan ang Cruz

sa mahal na piguing niyong mananacop,

nagbibigay lacas at sigla nang loob

nang sa Mundo,i, bilang nilang pagtalicod.

Cusang paghahandog sa Dios na Amá

nang pagca-totoong mang̃a lingcod sila,

at sa caning̃asa,i, lubos ang pag-asa

sa dibdib, nang nasà sa tuituina.

Na sa balang oras ay laguing tangapin

si Jesús, sa Hostiang doo,i, nahabilin,

at manaca-nacang iniuurong din

ang pag-cocomunio,t, ala-ala dahil.

Ang di ng̃a carapat-dapat magpatuloy

sa caniyang pusò, yaong Pang̃inoon,

na ang camahalan ay ualang caucol

nang calac-ha,t, ualang capantay na dunong.

Sa pakikibacang capacumbabaan

at yaong malaki niyang cagutuman,

sa pagcain nang camahal-mahalang

Maná, ang totoong ikinahahambal.

Cung minsa,i, totoong mahigpit na lubha

ang loob, at sanhi nang ilinuluha,

nang di cacaunti at lubhang sagana

ng̃uni at inaliw nang Poong dakila.

Na huag matacot ó Anác cong hirang

at huag lumayo sa laang cong dulang,

sinomang tutung̃o ditó,i, nag-tataglay

nang dakila,t, ucol bagáng calinisan.

Sa camahal-mahalan ng̃ang Sacramento

ng̃uni,t, ganap naman ang calinisan mo,

ay natatacot ca,t, ang dahila,i, ¿ano

sa ualang sakit ay anhin ang médico?

Cundi sa talaga na may mang̃a damdam

doon ang médico,i, kinacailang̃an,

sa piguing ng̃ mang̃a Angeles na tunay

ang totoong lunas ay masusunduan.

Nang magpipighati,t, magtatamong galác

ang mang̃a mahina ay magsisilacas,

at magsisitapang ang mang̃a douag

maestro at Amá sa hang̃ad na Anác.

Sa mang̃a oveja,i, maauaing Pastor

masintahing Hari sa lahat nang campon,

at sa mang̃a duc-ha,i, tang̃ing Pang̃inoon

at bucal nang cagaling̃an di sang-gayon.

Nang upang mangyari na tangapin niya

ang sinoman sa di mamagcanong gracia,

na ibinubobó ni Jesús na Amá

niyong cagaling̃an niyang ualang hanga.

At sa calulua na masusunduan

yaong cagaling̃ang sa caniya,i, laan,

ucol sa pag-gayac siya,i, hinatulan

niyong pagtangap sa mahal na catauan.

Sa dakilang sala,i, di lamang malinis,

cundi sa lalo mang salang maliliit,

biling cailang̃an lamang ang pagligpit

sa isang maáyos na pananahimic.

Lumayo sa lahat nang capopootan

nang matá nang Amáng macapangyarihan,

dapat na taglayin ang pang-hihinapang

nang sa lang̃it bagáng mang̃a cahatulan.

Caya ng̃a at nagdudumaling dumulóg

si Margarita, sa pagtangap cay Jesus,

at siya,i, hindi na lumayó pang lubos

at nag-gunamgunam nang sa puso,i, taos.

Ang di pagcarapat at caralitaan

sa caniya, ay siyang nagpasulong bilang

doon sa pagtacbó nang batis na tunay

nang pagca-dakila at niyong calac-han.

Sa paghahanda ay nagsisicap siya

nang icagagaling niyong calulua,

at isang mahusay na tahanan bagá

nang ualang capantay na Hari at Amá.

Pinuspos ang lingcod niyong Poong Dios

na si Margarita nang hindi masayod,

na catamisan, at darakilang lugod

nang camahal-mahalan ng̃ang Mananacop.

Caylanma,i, sadyang loob na maganda,t,

nagbibigay nang biyayang mahalaga,

nakikipanayam sa cay Margarita

sa pananalang̃in niya sa tui na.

Santang mananahing ito ay cung minsan

nag-hihinanakit niyong catamlayan,

nang loob, sa gauang capalamaraha,t,

masamang pag-ganti ng̃ macasalanan.

Na hinuhulugan ang pusong parati,

ng̃ tanang caniyang mg̃a penitente,

ng̃ isang maning̃as na nasang malaki,t,

calualhatian ng̃ Dios na casi.

Sa di mabilang na pagcagaling-galing

ng̃ mang̃a saliuang capalarang angkin,

parang tumatacbong bulag ang cahambing

sa capahamaca,t, ualang hangang lagim.

Namamagitan ng̃a ay si Margarita,t,

siyang humahandog na magtiis siya,

dahilan sa gauang catacsilan nila

ang hirap sa Mundo ay di alintana.

Madalas sabihing aniya,i, Anác co

niyong Pang̃inoon nating Jesucristo,

aniya,i, di bagá napagmamasdan mo

ang lagay ng̃ lupang ito cung paano.

Tingnan mo,t, ang gracia ay binabayaran

niya, ng̃ malaking catampalasanan,

ang mg̃a pag-ibig, niyong catamlayan

mang̃a pagsiphayo,t, caalipustaan.

May mang̃a asauang cusang humahandog

sa cahalayan ng̃ang cakilakilabot,

ang binata namang nagbibiling lubos

niyong calulua, sa camunting lugod.

Ang hiyas na taglay niyang calinisan

ng̃ mang̃a binata,t, ng̃ may asaua man,

napabibihag sa ualang casaysayang

pagmamarikit na laking casiraan.

Na caugaliang batis niyong sama

niyong libolibong mang̃a pagdaraya

at saca ng̃ mg̃a casalanang paua

na sanhi ng̃ mang̃a pagcapang̃anyaya.

Cung may naliligtas ditong mang̃a ilan

sa bahang mabilis ng̃ gayong casamán,

napaalipin sa caparang̃alanan

sa hamac na pitang mang̃a capurihan.

At gayon din sa pag-dedevoción

at sa malimit man na pagtangap tuloy

niyong Sacramento ni Jesús na Poon

ay boong capacumbabaan ang ucol.

¿Paano ang lagay cayang inaasal

ng̃ ibang may hauac niyong catungculan,

na hucom, na nagbibili ng̃ catuiran

at inaapi ang ualang casalanan.

O dahil sa suhol at pagsamong gaua

ó sanhi sa cayamanang di sapala,

ng̃ mg̃a campon ng̃ sakim na adhica

na mang̃a tauo ng̃ang hindi nahihiya.

Na maghandog niyong inciensong bulaan

na puring cunua sa may catungculan,

gayon din ang mang̃a naghahanap-buhay

na di ginagauang hustong catuiran.

Saca yaong lahat nama,i, dinadaya

ng̃ upang macamtan ang anomang nasa

ang cabulaana,t, pagpapang̃anyaya

at mang̃a paraang iba,t, ibang gaua.

Ang di nahahabag na sinoman siya

sa mang̃a bao co at mang̃a ulila

na ualang mag-ampon at saca bagcus pa

na cusang ginahis nilang tinalaga.

Tanang pag-aaring nang̃adayang lalo

sa canilang lalang na pagpapatubo

¿paanong ang lang̃it caya,i, ibububo

ang gracia, sa mang̃a tampalasang pusò?

Na di pansin yaong mang̃a casalanan

loob ay matigas cung sa cabandayan

yao,i, isang moog na nacahahadlang

ng̃ sa Dios bagáng mang̃a caáuaán.

Yaong mang̃a yaman ó aring linupig

sa apong ulila pamangkin mang cahit,

maguing sa ibá ma,i, ibigay mong pilit

sa payapang landás nang di ca malihis.

At huag mo sanang ilicmo sa nasa

na icaw sa hindi iyo,i, magpasasa,

cung malinlang mo man ang iyong capua

ang Dios ay hindi mo na madadaya.

Masasarapang ca hangang guinugugol

yaong yamang hindi icáw ang nagtipon

subali,t, pagdating ng̃ tacdang panahon

icáw ang sa dalita naman ang tataghoy.

Ang iguinagalang na pantas mong isip

na ang lalong lico ay pinatutuid,

darating ang araw na ipag-susulit

sa Hucom na di ca macapaglilic-lic.

Diyata,t, sa gayo,i, natitiuasay ca,t,

ang huling darating ay di ala-ala,

ipinapalit mo sa munting ligaya

ang Lang̃it na ualang catapusang saya.

Cung gayon ang iyong acala icaw

sa iyong sarili ay madarayaan,

ang camatayan mo,i, mabuti na lamang

cung di magtumuli,t, hacbang ay dumalang.

Sa cay Margarita,i, itong hinihiling

na iniluluhog nang boong dalang̃in,

nang macalilibo na liuanagan din

ang malabong isip, ito,i, siyang daing.

¡Yaong mang̃a aba na saliuang-palad

ikinahahambal niyang dili hamac,

yaong casalanang napag-tatalastas

na di pinapansin niyong mang̃a sucab.

Ang hindi sa palang mang̃a catacsilan

ay iguinaganting pinagbabayaran,

sa catauan niya,t, pinahihirapan

parang siyang tunay na may casalanan.

Sa guitna nang gayon napagpapasakit

sa sarili niya nang calupit-lupit,

na pagpaparusang cusang tinitiis

sa catauan niya nang calait-lait.

Tanang capaitan sa caniyang loob

at lalong masaclap na dusta,t, pag-ayop,

ay dinadakilang sa pusò ay taos

sa cay Jesucristo ay pag-sintang lubos.

Nagsasacdal siya sa icaaáliw

niyong Isang Reyna na ualang cahambing,

ualang bahid dung̃is at saca sa Angel

nating taga tanod ay idinadaing.

Ipinamamanhic sa magpacaling̃a

na Vírgen María na Iná nang aua,

sa tanang Angeles sa lang̃it na madla

ay isinasamo nang boong pagluha.

Madaling pagding̃ig ay napagkilala

sa lahat nang mang̃a caraing̃an niya,

loob niya cung minsan ay binuhay pa

sa pag-papanayam at pagdalaw bagá.

Bucod dito,i, siya,i, pinagca-looban

nang Dios, nang graciang camahal-mahalan,

bagong Magdalena ang siyang cabagay

nang cay Margaritang biyayang kinamtan.

Sa pag-gaua niya nang mang̃a himala

sa matining niyang pagpapacababá,

ayon sa caniyang matibay na nasa

na pagpapaualang halaga sa lupa.

Cailang̃ang gauin sa harap ng̃ lahat

na maguing paraang macahihicayat,

camay sa may sakit ay naguiguing lunas

na capagnahipo,i, gumagaling agád.

Gayon ma,i, di siya pinaghihirapan

ng̃ nang̃agnanasa capagnadaing̃an,

tungcol sa alin mang gauang caauaa,t,

di hang̃ad gantihin ng̃ anomang bagay.

Bagcus dumadalo na caracaraca

sa may cailang̃an na sinoman siya,

sa capua tauo,t, cagaling̃an niya

at capayapaa,i, linilisan muna.

Capitulo 7.º

Dalauampu,t, tatlong taón ding guinanap

ang pagsasanay sa pagpapacahirap,

at pananalang̃i,t, pag-ibig na uagas

ni Margarita, sa tumubos sa lahat.

At iba,t, iba pang mang̃a cabanalan,

na icararapat sa Poong lumalang,

sarisaring gauang cagandahang asal

na siyang totoong tunay na uliran.

Upang ipahayag yaong nalalapit

ng̃ araw na dito sa Mundo,i, pag-alis,

at ng̃ salubung̃in ng̃ nang̃apipiit

sa purgario,t, mahang̃o sa sakit.

Dahil sa hirap at pag-pepenitencia

at pananalang̃in sa tuituina

at mang̃a pagluhog sa Dios na Amá

bilang bayad doon sa canilang dusa:

Sa pagmamasakit na hindi cauasa

sa iguiguinhauang tunay niyong madla

niyong mg̃a caluluang pinagpala

sa icacacauas ay handog na paua.

Nang natitira pang casalanang bahid

ay binabayaran niya ng̃ pasakit

ng̃ minsa,i, tatlong buhay na napatid

na idinadalang̃in sa Dios sa Lang̃it.

Yao,i, di nag-iuan ng̃ mabuting tanda

na sila ay napacagaling na cusa,

ay naguing dapat ding siya,i, pakingan ng̃a

ni Jesús, at tuloy ipinaunaua.

Na ang calulua ng̃ tatlong namatay

uala sa Infierno,t, nagtitiis lamang,

ng̃ bang̃is ng̃ madlang mang̃a cahirapan

ayon sa mabuting mang̃a cahatulan.

At dahil sa Hucom na lubhang matuid

saca sa pagdalaw ng̃ mang̃a Angeles,

halos ualang sucat icaásang labis

sa icagagaling na canilang nais.

Ng̃uni, sa pang̃ahas na mang̃a acala,

niyong mang̃a tauo na nang̃abibigla

ay na sa Infierno ang canilang haca

na hinahatulan agad yaong capua.

Sa bagay talos nang mang̃a cahirapan

ng̃ nang̃apipiit sa calumbaylumbay,

na sinasapit nang na sa bilanguan

na dusa, sa gaua nilang casalanan.

Maipahayag na sa caniyang matapos

ng̃ lubhang dakilang mahabaguing Dios

ay totoo niya na ikinalugod

ang gayong balitang caniyang natalos.

At saca muli pang idinaing nito

ang mang̃a capalamarahan nang tauo,

dahil sa casamán nilang di gaano

ang hampas sa bayan ay ibinubunto.

Para bagá bilang na napipilitan

yaong pagbulusoc ng̃ casacunaan,

at ayaw umulat nang nang̃amamayan

ang matá, sa samang dapat na ilagan.

Niyong masabi na sa cay Margarita

ang tantong mapalad na pagpanaw niya,

sa Mundo, ay tunay na nanghihina na

sa higpit nang mang̃a pag-pepenitencia.

Yaong natutupoc mandin ang cauang̃is

sa alab ng̃ apoy ng̃ laking pag-ibig

may maliuanag man siyang nalilirip

niyong cagaling̃an niyang ninanais.

Hindi dahil dito ay pinabayaan

ang mang̃a pag-gaua niyong cabanalan,

yaong paghahanda at naaalaman

ang catacot-tacot na huling pagpanaw.

Tinangap na hindi sucat na masayod

nang cataimtiman sa caniyang loob,

ang biático ng̃ang casantusang lubos

nitong bunying Santang catoto ng̃ Dios.

At sa loob niyong labing-pitong araw

ay ualang kinain na cahit anoman,

at ang ikinabubusog niya lamang

ay ang sa Lang̃it na mang̃a caaliuan.

Na umaápaw sa caniyang calulua

sa pagca-talastas na nalalapit na,

yaong cauacasan niyong buhay niya,t,

tutung̃o cay Jesús niyang sinisinta.

At magpasaualang hanga,i, matatamo

sa labi ay ualang bigcas cundi ito,

mang̃a pakiusap na di mamagcano

sa camahal-mahalan niyang Esposo.

Yaong maicli ng̃ang mang̃a panalang̃in

na madagabdab na apóy ang cahambing,

sa caniyang pusò ay di nagmamaliw

ni camunting oras ay di nagtitiguil.

Araw na ica dalauang pu,t, dalaua

nang Febrero,t, taóng isang libo,t, saca

dalauang daa,t, siyam na pu,t, pito pa

ay sa Santo Cristo,i, nacayacap siya.

Na nacadaiti ang labi sa mahal

na sugat ng̃a bagang na sa taguiliran,

inihahabilin sa ualang capantay

na Dios, ang calulua niyang papanaw.

Noo,i, apat na pu,t, ualong taón siya

dalauang pu,t, apat na nag-penitencia,

may nag-sasabi na ang Anác niya

ay naguing banal din na Religioso pa.

Doon din sa Orden na cay S. Francisco

na huli sa Iná na namatáy ito,

ng̃uni,t, nang oras na pumanaw sa Mundo

ang buhay nang Santa,i, nakitang totoo.

Nang isang dakila na lingcod nang Dios

na ang calulua,i, umakyat na lubos,

sa bayang lualhating ualang pagcatapos

madlang calulua ang nacalilibot.

Sa pag-tatagumpay ay nang̃agsasaya

at sa purgatorio,i, nacalabas sila,

ng̃uni,t, yaong bangcáy nang mahal na Santa

ay gumandang lalo cay sa ng̃ buhay pa.

Humahalimuyac ang labis na bang̃o

na naca-aáliw sa nacasasamyo,

caloob nang Dios ang dang̃al na ito

sa bangcay nang nagpacahirap sa Mundo.

Na sinagaua nang mang̃a penitencia

nang pula,t, paglait dusta at pagmura,

cusang sinagasa,t, di inalintana

ang lahat na yao,t, niualang halaga.

Bahagya na lamang pumasoc sa Ciudad

ang balita niyong camatayang uagas,

ng̃ malualhati na Santang mapalad

gayong di mabilang ang nang̃acamalas.

Sarisaring tauo ang nang̃agsidalaw

pagbibigay galang sa mahal na bangcay,

niyong maralitang mananahi,t, bilang

pagpapahalaga na dakilang tunay.

Niyong cabanala,t, sa di gagaano

na pagcacatipon ng̃ maraming tauo,

binabantayan ng̃a ang cabaong nito

sa pagsisicsican ng̃ nagsisidalo.

Upang mahadlang̃an yaong pang̃ang̃ahas

nang nagnanacaw nang mithing Relikias,

at saca canilang sinootang agad

ang bangcay nang damit na pula ang bicas.

Ipinag-procesión sa mang̃a lansang̃an

sa Ciudad, sa lalong hayag ng̃ang daan,

at ilinagac sa loob nang Simbahan

ni S. Basilio sa bagong libing̃an.

Ang mang̃a casamang nang̃ag-libing dito,t,

lahat nang Clerigo,t, mang̃a Religioso,

gayon din ang lahat nang mang̃a guinoo

doon sa Cortona, at dakilang tauo.

Macaraan naman ang may ilang taón

ay itinago sa Simbahan din yaón,

sa isang marang̃al na capilla ucol

sa mahal na Santa,t, saca ng̃ manoynoy.

Niyong Santo Papang si León Décimo

ang mang̃a himalang dakilang totoo,

na pamamag-itan sa maraming tauo

sa Dios, nang Santang lubhang masaclolo.

Lalo pa ng̃a niyong caniyang mamasdan

na di nabubuloc ang mahal na bangcay

magpahanga ng̃ayon cahit nacaraan

ang bilang nang taóng higuit pitong daan.

Umayon sa galang na handog sa caniya,t,

tinulutan naman ang taga Cortona,

na ipinagdiuang ang caniyang fiesta

doon sa Ciudad nang puspos na saya.

Cay Papa Urbano Octavong utos din

na ilaganap cay S. Franciscong Orden,

sinulat nang taong isang libo,t, anim

na raa,t, dalauang pu,t, apat ang turing.

Na catunayan ng̃ang na sa casulatan

sa mang̃a beato,i, ipinakibilang,

saca sa mang̃a malualhating banal

itong mananahi na Santang marang̃al.

Ang Santo Papa Benidicto Tercero

ipinag-utos na ipagdiuang dito,

ng̃ Santa Iglesia nitong boong Mundo

sa kinabucasan nang pagpanaw nito.

Iniing̃atan ng̃a ng̃ puspos na galang

ang di nabubuloc na caniyang catauan

sa kinalalagyang mahal na Simbahan,

niyong mang̃a Pareng Franciscanong tanan.

Tauag nang Simbahan ay binago nila

na cay S. Basilio ang ng̃alan nang una,

ng̃ayo,i, inihayag ang Simbahan bagáng

sa babayeng bunying Santa Margarita.

Ito ng̃a ang siyang dinaanang buhay

nang babayeng hayag na macasalanan,

na iniuan yaong mang̃a casamaan

at hinarap yaong mang̃a cabanalan.

Gaya nang palaguing caniyang uicain

na inuugali tuing dumaraing,

sa cay Jesucristong Pang̃inoon natin

nang pagpapakitang loob na magaling.

Pang̃inoon aniya,t, Ama cong mahal

bakit ipinayag mo po caya naman,

sa isang gaya co na macasalanan

ang cahang̃ahang̃a na cababalaghan.

At iba pang bagay na calooban mo

nariring̃ig naman ang sagot na ito,

niyong Pang̃inoong nating Jesucristo

cahalimbaua icaw nang lambat co.

Na ipanghuhuli nang macasalanan

na nang̃ahihilig sa mang̃a casamán,

na lumilipana sa Mundong ibabaw

at nang̃ag-uaualang bahala sa buhay.

Huag cang manimdim at lubhang marami

ang macasalanan na nang̃ag-sisisi,

nag-pepenitencia cung madilidili

ito,i, calooban cong biyayang malaki.

Di dapat na ipag-caloob sa iyo

cundang̃an siya cong sinusunod dito,

yaong mataimtim na pag-sisisi mo

lahat namang ito ay naguing totoo.

Na ibinibigcas sa bibig na mahal

ni Jesús na Poong sumacop sa tanan,

na nagcacaloob nang lahat nang bagay,

sa ating ovejang canyang kinapal.

At ito ng̃ang lubhang marikit na lambat

na siyang sa atin ay humuling cagyat,

sa dalampasiga,i, hangang sa masadsad

nang isang magandang pag-sisising uagas.

Sa dakilang pag-babalic loob natin

nang tayo,i, caniyang papaguing dapatin,

magtamong graciang ualang pagmamaliw

gaya nang caloob sa Santang butihin.

Niyong Amáng Dios na ualang capantay

na lubos ang aua sa tanang kinapal,

at si Margarita ang ating tularan

tang̃isang ang ating sala,t, pag-sisihan.

Ipagmaca-aua natin at iluhog

nang buong capacumbabaan cay Jesús,

sa pamamag-itan tayo ay sumunod

sa cay Margarita na magbalic loob.

¡Oh malualhating Santa Margarita

na sa penitenteng naguing huarang ca,

sa macasalana,i, ulirang talaga,t,

caáliuang lagui sa tuitui na.

Liniuanagan ng̃ tunay niyang ilaw

ipinagpighati mo pa,t, tinang̃isan,

ang lahat ng̃ iyong mang̃a casalanan

na naguing dapat cang pinagpakitaan.

Ni Jesús na Amá at ipinahayag

di mamacailan na ipinatauad

ang mang̃a sala mong lubhang mabibigat

ng̃ boong, capacumbabaang di hamac.

At sa madalas mong pag-pepenitencia,i,

laguing dinadalaw na inaaliw ca,

ng̃ Esposong lubhang maauaing Amá

sa iyo,i, ipinagcatiualang sadya.

Yaong matataas na lihim ng̃ Lang̃it

at minarapat cang lambat na guinamit

humulili ng̃ calulua at naghatid

niyong pagsisisi at panunumbalic.

Nangloob, na hilig sa pagcacasala

caya ng̃a bunying malualhating Santa,

na tang̃ing cay Jesús na iniibig ca,t,

calacasang lubos ng̃ mang̃a sa sala.

Tanang penitente icaw ang uliran

caya lumuluhod sa iyong paanan,

nagmamacaaua na ipamagitan

sa Dios, at upang gracia,i, aming camtan.

Nang makilala co,t, tang̃isang palagui

ang casalanang co,t, nang̃agauang saui,

at macatindig din sa pagcalugami

sa daya ng̃ Mundo at pagcacamali.

Mading̃ig co yaong iyong napakingan

ng̃ lubos na igauad ang capatauaran,

sa lahat ng̃ aking gauang catacsila,t,

aco,i, magcaroon ng̃ capayapaan.

Ang nagpipighati na calulua co

ipagmacaamo ng̃ayong iluhog mo,

sa iyong caibig-ibig na Esposo,t,

sugatang gaya ng̃ pagsugat sa iyo.

Paglampasan niyong totoong palaso

at boong pag-ibig niyaring aking puso,

at huag manaig ang anomang anyo

cundi ang sa iyo,i, lubos na pagsuyo.

At yayamang ng̃ayon ay napapahamac

yaring cahinaa,i, upang magcapalad

na mag-penitencia,t, sa iyo,i, tumulad

magsisi,t, ang Lang̃it ng̃ aming matuclas.

Di cung magcagayon ay macaaasa

caming maliligtas sa bilis ng̃ dusa,

cung cami,i, matuto na mang̃agsigaya

sa guinaua niyong Santa Margarita.

BUHAY NANG MARTIRES

Ang lalong mabuti sanang uliranin

ng̃ mg̃a dalaga ay ang limang Martir,

na minatamis pang buhay ay nakitil

maing̃atan lamang yaong pagca Vírgen.

Sasalaysaying co ng̃ayong isa isa

ang pinagdaanang mang̃a buhay nila,

ng̃uni at ang aking sasaysaying una,i,

ang pag-mamartir ni Santa Dorotea.

Bantog sa Ciudad yaong cagandahan

niyong Cesarea, at sa cabaitan,

cagandahang yaon ang naguing dahilan

ng̃ calunos-lunos niyang camatayan.

Manang isang araw ay tinauag ito

nang Hucom na nagng̃anlang si Apricio,

at hinicayat siyang di mamagcano

na siya,i, sumamba sa mang̃a Idolo.

Pagca,t, ang uica niya,i, isang caululan

ang gauang pag-samba ng̃ mang̃a binyagan,

doon ng̃a sa isang tauong hamac lamang

na nag-caroon nang laking casalanan.

Caya ng̃a at ipinaco siya sa Cruz

na pinarusahan nang mang̃a Judios,

cay Santa Dorotea ng̃ang isinagot

ay si Jesucristo ang totoong Dios.

Sa Lupa at Lang̃it siya,i, Haring tambing

na dapat igalang natin at sambahin,

cung caya ang dusa ay dahil sa atin

nang tayo,i, matubos sa pagca-alipin.

Ang sa cay Apriciong guinaua pagdaca

tinauag si Crista,t, saca si Calista,

mang̃a babayeng tumalicod sila

sa totoong Dios nang sampalataya.

Na cay Doroteang capua capatid

at inihabiling himuking mapilit,

ang naturang Virgen at upang maákit

na siya,i, sumamba sa mang̃a Dioses.

Datapua,t, tunay na nasayang lamang

yaong capagalan nang dalauang hunghang,

sa pagca at sila,i, siya pang naácay

sa pag-sisisi at pagbabagong buhay.

Caya,t, ang guinaua nang lubhang malupit

na Hucom ay pinahubaran nang damit,

si Santa Dorotea sa laking galit

at ipinag-utos nang labis at higpit.

Na dictan ang caniyang boong catauan

niyong linapad na mang̃a tanso,t, bacal,

na mang̃a binaga,t, upang mahirapan

at cung matapos na ay saca pugutan.

Yaong Martir namang si S. Teopilo

dating caáuay nang mang̃a cristiano,

doon sa Hucoman ay palagui ito

sa dahilang siya,i, isang Abogado.

Pagca,t, lubos niyang kinatutuaan

cung may isusumbong na pagbibintang̃an,

na cahima,t, sinong mang̃a bininyagan

at inaari niya na isang aliuan.

Caya,t, ang sinabi na naring̃ig niya

sa Hucom, niyong si Santa Dorotea,

na di nauaualan cailan man bagá

nang mang̃a sariuang bulac-lac at bunga.

Sa halamanan nang caniyang Esposo

sa lualhating bayang Paraizo,

ang nasoc sa isip ng̃a ni Teopilo

ay sa paglacad ay salubung̃in nito.

Ang Vírgeng mapalad na si Dorotea

caya ng̃a noong ilinalacad na,

sa pag-pupuguta,i, ihahatid siya

sinalubong naman na caracaraca.

Inaglahi na niyang lubos na tinuyá

at pinag-bilinan pa niya conoua,

na padalhan siya nang ibinalita

na bung̃a,i, bulac-lac na mang̃a sariua.

Ang sabing birong uala sa loob niya

at pagpalibhasa lamang na talaga,

ang pagmamartir ni Santa Dorotea

na tinangap naman ay nang matapos na.

Niyong oras din ng̃ang sinasaysay naman

ni Teopilo, sa ilang caibigan,

ang biling bulac-lac at bung̃ang halaman

na ipinang̃acong siya,i, padadalhan.

Ay nagtatauanan silang para-para

ualang ano ano,i, nacakita sila,

niyong isang batang lalaking maganda

sa cay Teopilo,i, lumapit pagdaca.

Siya ay binigyan nang tatlong manzanas

na sa isang sang̃a nabibiting lahat,

saca tatlo naman nang sariuang rosas

na cahang̃a-hang̃a sa matáng mamalas.

Tuloy na sinabi naman sa caniya

yaon ng̃a ang bilin niyang ipadala,

sa minartir na si Santa Dorotea

at biglang nauala naman capagdaca.

Nagtacá si Teopilong hindi hamac

yayamang caniyang napagtalastas

na sa mang̃a araw na yao,i, di dapat

na mamung̃a yaong halamang manzanas.

At ang mang̃a rosa,i, di capanahunang

magsipamulac-lac ayon sa dahilan,

na noo,i, panahong laking calamigan

caya lubos siyang nagulumihanan.

Pinagcalooban din siya nang Dios

nang bisa nang gracia na icatatalos,

na Dios ng̃ang tunay si Cristong sumacop

sa salang minana nitong Sansinucob.

Ipinagsigauan na ng̃a ni Teopilo

na siya,i, totoong tunay na cristiano,

humarap sa Hucom at sinabi dito

hangang sa minartir siyang naguing Santo.

Caya at siya rin nama,i, nacasama

nang Martir na si Santa Dorotea,

at kinamtan ang lualhating gloria

na bayan nang madlang tua at guinhaua.

STA. CATALINA MARTIR

Si Santa Catalina Martir ay Anác

nang mahal na tauo sa nasabing Ciudad,

sa Alejandría ay siya,i, namulat

sa mang̃a Idolo nang pagsambang ganap.

Ng̃uni at pinaturuan naman siya

na magaling nang caniyang Amá,t, Iná,

madaling natuto niyong iba,t, ibang

mang̃a carunung̃a,t, lubhang na bihasa.

Linoob nang Dios siyang liuanagan

nang gracia niyang camahal-mahalan

nakilala niya ang catotohanan

na si Jesucristo ay Dios na tunay.

At ualang aral na matuid na puspos

cundi ang lahat nang mang̃a sinusunod,

nang mang̃a cristiano caya,t, tumalicod

sa Idolo,t, siya,i, nagbinyagang lubos.

Nang macaraan nang mang̃a ilang araw

sa pagtulog niya,i, napakita naman,

yaong Pang̃inoong Jesucristong mahal

at Vírgen Maríang cabanal-banalan.

Casama ang madlang maraming Angeles

na sinootan siya ang napanaguinip,

nang isang singsing at ng̃inalanang tikis

na Esposa niyong Pang̃inoong ibig.

At nakita niya nang siya,i, maguising

sa isang daliri ang nasabing singsing,

magmula na noo,i, nag-alab na tambing

sa caniyang pusong pag-ibig na angkin.

Sa Dios, at di na sa bibig naualay

ang Jesús na ng̃alang catamistamisan,

at uala ng̃a cundi si Jesús na lamang

sa hining̃a niyang pinagbubuntuhan.

Caniyang pinag-nanasa ang malabis

na makita niya ang Dios sa lang̃it,

at yaon ang siyang ikinasasabic

na muntima,i, hindi maualay sa isip.

Mana,i, nagpatauag nang panahong ito

ang Emperador na si Maximiano,

na balang binyagang cahiman at sino

talicdan ang Dios nang mang̃a cristiano.

Sa dagling panaho,t, ang balang sumuay

ay magsihanda na,t, sila,i, mamamatáy,

sumunod sa utos niyong napakingan

si Catalina ng̃ang babayeng marang̃al.

Caya,t, ang guinaua ay cusang humarap

sa Emperador at ang ipinahayag,

ay binyagan siya na cusang tatangap

niyong camatayan sa Ley ay atas.

Ang Emperador ay cusang natiguilan

pagca,t, tila manding naálang-alang,

ang malabis niyang mang̃a calupitan

doon sa dalagang puspos carunung̃an.

Bakit kilala nang ang babayeng ito

ay tunay na Anác nang mahal na tauo,

ang taglay na gulang ay lalabing-ualong

taón nang humarap cay Maximiano.

Sa Emperador na inacala naman

na madaling yaon ay mauupatan,

at dahilan doon sa caniyang taglay

na cabataan pa,i, marupoc ang lagay.

Ipinasundó ng̃a ni Maximiano

lalong marurunong niyang filósofo,

niyong tanang mang̃a Idolatrang tauo

siyang laang magsisihicayat ito.

Sa cay Catalina na babayeng Virgen

na sa Idolo ay ibig pasambahin,

limang pu pagdaca doon ang dumating

pinacamarunong nang̃usap na tambing.

Guinamit ang lahat nang mang̃a paraan

sa cay Catalina upang mahiboan,

sa Demonio pa silang tinulung̃an

ng̃uni,t, sila,i, ualang nagauang anoman.

At kinasihan nang Espíritu Santo

ang abang babaye cung caya natuto,

nang mang̃a panagot caya ng̃a,t, nagtamo

siya, sa calaban niyong pananalo.

Nagpilitang nang̃agsikilala tuloy

yaong filósofong limangpung marunong

sa cay Jesucristo na Dios na Poon

at nang̃agsisamba silang mahinahon.

Minagaling nilang mang̃a catuiran

at ang mariríkit na mang̃a pang̃aral,

ng̃ caharap nilang dalagang timtiman

na hindi nang̃ambang naghain ng̃ buhay.

Sa malaking galit niyong Emperador

ay pinasungaban yaong marurunong,

na filósofos at iniutos tuloy

na silang lahat ay sunuguin sa apoy.

Caya't silang lahat nama'y para-parang

sinac-lolonan nang mahal na gracia,

sa gayong pasakit ay namatay sila

alang-alang sa cay Jesucristo bagá.

Si Catalina,i, ipinahampas naman

at di pinacaing labing isang araw,

at di pinainom ng̃a sa bilanguan

hinihimutoc niya sa madlang paraan.

Hindi naman pinahalagahang lubos

ang tanang pang̃aco na idinudulot,

sa caniyang lahat na pakitang loob

cahit camunti man ay di nalamuyot.

Emperatriz tuloy ay pinapugutan

na asaua niyong mabunying General,

na si Porfirio dahil sa pagdalaw

sa cay Catalinang na sa bilanguan.

At silang lahat ay nanampalataya

sa Dios, at tuloy nang̃agbinyagan pa,

saca iniutos niyong palamarang

gulung̃an ng̃ bató ang dakilang Santa.

Na may nacapacong maraming patalim

sa boong paliguid caya't nanalang̃in,

sa Dios, si Santa Catalinang Virgen

sa hirap na yaon na dadalitain.

Caya ng̃a nasira,t, sumabog pagdaca

ang gulong, at madlang sumampalataya,

sa cay Jesucristo ng̃uni at lalo pang

tumigas ang loob sa pagpaparusa.

Nang tacsil na Emperador Maximiano

agád iniutos na putlan ng̃ ulo,

itong Vírgeng Mártir at nanaw sa Mundo

yaong calulua,t, Lang̃it ay tinamo.

Catauan ng̃ Santa,i, sa Dios inibig

na buhatin naman ng̃ mang̃a Angeles,

sa taluctoc niyong bundoc inihatid

ng̃ Sinay, at doon nalibing na tikis.

SANTA POTAMIANA

Ang Vírgen at Martir at hirang na Santa

na alilang tang̃i na si Potamiana,

puspos cahinhina,t, dalagang maganda

na nacalulugod sa titig ng̃ matá.

Na di nahicayat camunti man lamang

niyong pang̃inoon sa pitang mahalay,

ang di pagcagahis sa ng̃ayong paglaban

ang sa pagca Martir ay naguing dahilan.

Pagca,t, ang ginaua niyong pang̃inoóng

malibog, sa bagay na hindi pag-ayon,

ay dumulog ng̃a siya sa Gobernador

sa Alejandría ay ipinagsumbong.

Ang di miminsang caniyang pagcahiya

doon sa mahalay niyang ninanasa,

at sinabi yaong caniyang alila

at caibigan niya pagcapalibhasa.

Yaong Gobernador at ang cahiling̃an

si Potamiana,i, dapat pahirapan,

na patayi,t, siya,i, sumunod sa aral

ni Jesucristo,t, tunay na biniyagan.

At ayaw sumamba sa mang̃a Idolos

na siyang dito,i, ating dinidios,

ng̃uni,t, ibinulong ng̃ may asal hayop

sa Gobernador na tampalasang loob.

Na si Potamiana ay huag aanhin

cun hindi madali lamang paouiin,

sa caniyang bahay at papang̃acuin

na ang calooban niya,i, siyang sundin.

Sa Gobernador ng̃ang pinang̃atauanan

ang pagsunod sa caniyang caibigan,

at si Potamiana ay pinagbaualan

na tunay na siya ay pasusungaban.

At ilalagay sa cumuculong lang̃is

hangang ang hining̃ang tangan ay mapatid,

cun ang pagsamba niya ay di maáalis

sa cay Jesucristo cacamtan ay sakit.

Cung sa calooban ay tatangui siya

niyong pang̃inoo,i, pilit magdurasa,

sa balang mahigpit ay di nabalisa

alilang mabait at di man nang̃amba.

Pagdaca,i, nang̃usap siya nang ganito

labis na aniyang natatalastas co,

anoman ang hirap na iparusa mo

sa akin ay pilit matatapos ito.

Na di malalao,t, ualang sala naman

at cung mauala na yaring aking buhay,

at manaw na dito sa lupang ibabaw

tunay naman acong pag-cacalooban.

Sa Lang̃it, nang macapangyarihang Dios

niyong lualhating ualang pagcatapos,

at payapang buhay na ligaya,i, lubos

ualang gutom uhaw dalita at pagod.

Cung matacot aco,t, sumunod sa iyo

nanamnaming co ng̃a sa buhay na ito,

ang sandaling layaw niyaring catauang co

sa cabulaanang hain nitong Mundo.

Mauiuili aco,t, maguiguinhauahan

sa buhay na ito ang aking catauan,

at malaking hirap naman ang cacamtan

doon sa Infierno magpacailan man.

Icaw sa sarili ng̃ayo,i, pag-isipin

cun ano ang iyong nararapat gauin,

yamang ang puso co ay di magmamaliw

na sa isang Dios lamang ihahain.

Sa Gobernador na maunauang tunay

na ang pagod niya,i, masasayang lamang,

at di magagahis ang dalagang hirang

anoman ang gauin na mang̃a paraan.

Caya ng̃a, noon din ay ipinatauag

ang mang̃a verdugo at ipinag-atas,

ang balang parusa ay ganapin agád

doon sa dalagang loob na matigas.

Hindi man nasindac sa parusang yaon

si Potamiana,t, pagdaca,i, lumusong,

doon sa lang̃is na cumuculong hatol

na itinatadhana niyong Gobernador.

Ang cahalimbaua ay lumusong lamang

sa isang masarap niyang paliguan,

dinálitang lubos yaong camatayan

tikis na sumugbang di kinilabutan.

Huag na masira lamang ang caniya

na matibay bagang pagsampalataya,

at dalisay na pagca Vírgen sadya

huag madung̃isan buhay ma,i, mapaca.

Caya,t, ang hining̃ang tang̃a,i, ng̃ mapatid

ay kinamtang lubos ang tua sa Lang̃it,

cahirapan niya ay ginanting bihis

ng̃ Amang lumalang nitong sandaigdig.

SANTA AGUEDA MARTIR

Ang Virgen at Martir na Santa Agueda

doon sa Palermo ipinang̃anac siya.

Ciudad ng̃ cahariang Cecilia

yaong pagcatauo,i, doon nakilala.

Namamahala ng̃a ng̃ panahong ito,i,

casalucuyang Emperador Decio,

ng̃uni,t, si Agueda,i, magandang totoo

ay di nabubuyo sa layaw sa Mundo.

Ang Amá at Ina,i, capua binyagan

at mahal na lahi ang pinangalingan

caya ang Anác ay pinaturuan

ng̃ Amá at Inang marunong magmahal.

Niyong sarisaring carunung̃ang angkin

bakit may talagang cabaitang kimkim

loob ay banayad at sadyang mahinhin

sa tanang dalaga ay isa nang ningning.

Pagsapit sa ica dalauang pung taón

ng̃ caniyang búhay bagáng linalayon,

yaong cagandaha,t, loob na hinahon

mabang̃ong bulaclac ang siyang caucol.

Caya ng̃a,t, naacay sa gauang pagsinta

ang Gobernador doon sa Cecilia,

na si Quinciano ang pang̃alan niya

at moli,t, moli ng̃ang sumasamo siya.

Na tangapin yaong caniyang pag-ibig

ng̃uni,t, si Agueda,i, tumanguing malabis,

pagca,t, inialay ang pusò at dibdib

sa Dios na Hari nang lupa at lang̃it.

Ang pagca Vírgen niyang iniing̃atan

ay di dinung̃isan magpacaila man,

bakit si Quinciano,i, hindi binyagan

at di sumasamba sa Dios na tunay.

Sa hindi pag-ayon sa iuing pag-ibig

niyong si Aguedang may pusong malinis,

si Quinciano ng̃a,i, nagtaglay nang galit

maálab na lubhang apóy ang caparis.

Inacala niyong Gobernador naman

butihing dalaga ay pag-higantihan,

nang dusang malabis at cadahilanan

ay yaong nasapit niyang cahihiyan.

At agád-agád ng̃ang ipinatauag na

doon sa hucuman yaong si Agueda,

at pinagsabihang huag na sumamba

sa cay Jesucristo at sumpain niya.

Dagling kilalanin at sambahin nito

ang mang̃a Dioses na pauang idolo,

na sinasamba nang hindi cristiano,t,

iguinagalang doon sa Imperio.

Nang sa cay Aguedang mading̃ig ang utos

ay sa Gobernador pagdaca,i, sumagot,

ang loob mong iya,i, di co masusunod

pagca,t, aco,i, ualang ibang Dinidios.

Cundi yaong tunay na si Jesucristo

sa akin ay siyang may aring totoo,

iyaring boong puso at calulua co

alay sa caniya caratnan ma,i, ano.

Tunay acong hindi macahihiualay

sa caniya, anomang aking caratnan,

ay tumutol naman yaong tampalasang

Gobernador bagáng sadyang calupitan.

At pinagbalaan yaong si Agueda

na palalapatan nang labis na dusa,

caya ng̃a mapilit na sumunod siya

sa iniuutos na mang̃a pag-samba.

Sumagot na di man nagulumihanan

at ipinahayag nang Virgeng matapang,

na cahima,t, siya,i, alisan nang buhay

ang utos na yao,i, di magagampanan.

Lubos ang caniyang pagsampalataya

sa cay Jesucristo, at pag-ibig niya,

matuluyang kitlin ang tang̃ang hining̃a

yaon ang Dios niyang kinikilala.

Ipinatauag na niyong asal hayop

na si Quinciano, ang mang̃a verdugos,

ni Santa Agueda ay ipinag-utos

na pagtatampaling lacas ay iubos.

Cung matapos nama,i, canilang cayurin

niyong mang̃a cucong hayap na patalim

ang boong catauan nama,i, sayaran din

nang lapád na tansó at bacal na tambing.

Na pinapagbaga,t, saca pinaputlan

nang dalauang suso niyong tampalan,

ang tanang caharap ay kinilabutan

sapagca,t, lumabis yaong calupitan.

Doon sa Vírgen ni Quinciano bagá

caya,t, ang lahat nang doo,i, nacakita,

sa gayong pahirap cay Santa Agueda

muc-ha,i, di nagbago,t, lalo pang sumaya.

Ipinaculong na yaong bunying Martir

sa bilanguan ng̃a na lalong madilim

at di malalao,t, pilit makikitil

ang buhay sa gayong hirap na inatim.

Anopa at cusang lumiuanag naman

ang sadyang madilim bagang bilanguan,

at dumating doo,t, napakitang tunay

ang malualhating Apostol na hirang.

Na si San Pedro,t, namasdan ng̃ lahat

na biglang gumaling ang lahat ng̃ sugat,

ng̃ cay Santa Aguedang catauang hayag

na tila uala ring dinamdam na hirap.

Si Quinciano ng̃a,i, bagcus pang nagalit

sa bagay na yaong caniyang nabatid,

at ipinag-utos ng̃ lalong mahigpit

caladcaring hubad na bigyang pasakit.

Doon sa lupa ng̃ang sadyang sinabugan

ng̃ maraming bága,t, mang̃a bubog naman,

ang utos na yao,i, agád ginampanan

ng̃ mang̃a verdugos na pauang sucaban.

Ng̃uni at natacot yaong palamara

at lihim na ipinadala ang Santa,

doon sa bilangua,t, dahilan bagáng

malacas na lindol ang nacabalisa.

Sa boong Ciudad at nang̃aglagpacan

yaong mang̃a bató na ikinamatay,

ni Silvino saca ni Palcomio man

caibigan niya,t, casama sa bahay.

Martir ay bahagya lamang humihing̃a

sa catacot-tacot na pagcaparusa,

ng̃ sa bilanguan ay naroroon na

nanalang̃in na ng̃a ang mahal na Sánta.

Pang̃inoong co aniyang Jesucristo

yayamang aco po ay iniibig mo,

at di itinulot na yaring loob co,i,

mauili sa mang̃a paraya ng̃ Mundo.

Ay marapatin po na tangapin mo na

ng̃ayon yaring aking abang calulua,

at mamatay naua aco sa pagsinta

sa iyo Dios co,t, macandiling Amá.

Dining̃ig ng̃ Dios ang gayong dalang̃in

caya ng̃a,t, ang tang̃ang hining̃a,i, nakitil

ni Santa Agueda,t, kinamtan noon din

yaong lualhating ualang hangang aliw.

Anopa,t, natapos ang lahat ng̃ hirap

nahaliling tua nama,i, ualang capas,

yaong Virgeng Martir na lubhang mapalad

ng̃ayo,i, na sa lang̃it na puspos ang galac.

SANTA TEODORA MARTIR

Niyong Emperador si Deocleciano

nag-utos sumamba sa mang̃a Idolo,

ang mang̃a binyagan na cahima,t, sino

ang balang sumuay papanaw sa Mundo.

Caya ng̃a,t, ang isang butihing dalagang

Anác tauong mahal sa Alejandría,

siya,i, nagng̃ang̃alang si Teodora

na sa Idolos ay aayaw sumamba.

Dahilan sa gayong guinauang pagtangui

ay ipinaculong ang abang babaye,

doon sa bahay ng̃ mang̃a ualang puri

na sa cahalaya,i, pauang nauiuili.

Ng̃uni,t, ining̃atan din naman ng̃ Dios

at isang soldado ang doo,i, pumasoc,

ng̃ala,i, si Didimo na binyagang lubos

ang siyang sa silid niya ay naglagos.

Sa Santa at Martir cung caya tumung̃o

siyang cailang̃a,t, ang uica,i, ganito,

huag cang matacot sa pagparito co

at aco,i, cristiano ring caparis mo.

Caya sa silid mo kita ay linacbay

ang calinisan mo,i, nang di madung̃isan,

pagpasoc cong ito,i, ualang ibang pacay

cundi sa nais co na mapag-ing̃atan.

Iyang iyong puri caya tangapin mo

at siyang isuot ang damit na ito,

na cagayacan co sa pagcasundalo

at lumabas ca na,t, magtagong totoo.

At aco ang siyang dito,i, matitira

na mahahalili,t, upang maligtas ca,

sa capahamaca,t, sa payong maganda

ay agad pumayag din si Teodora.

Dagling isinuot na ng̃a yaong damit

na pagca-soldadong cay Didimong gamit,

ang Santa,i, lumabas sa naturang silid

na cahima,t, sino,i, ualang nacamasid.

Nang sa Emperador na mapag-alaman

yaong pagcauala sa culung̃ang bahay,

nang mang̃a babayeng búhay na mahalay

ni Santa Teodorang loob na timtiman.

Pagca,t, hinalinhan siya ni Didimo

caya nacalabas na hindi naino,

siyang hinatulan na putlan nang ulo

yaong nagpahiram nang damit soldado.

Mapagtalastas naman ni Teodora

na si Didimo ang kikitlang hining̃a,

ay siya,i, tumacbong humabol pagdaca

hangang sa dumating sa lupang talaga.

Na doon ang laang puputlan nang ulo

yaong humaliling bayaning sundalo,

aniya,i, ang dapat patayin ay aco

alang-alang naua sa cay Jesucristo.

Yaong si Didimo ay sumagot naman

uica,i, di matuid ang hiling mong iyan,

sapagca,t, icaw ay aking hinalinhan

aco ng̃a ang siyang dapat na mamatay.

At yayamang iyong ipinagcaloob

sa akin, ay dapat buhay co,i, matapos,

ng̃uni,t, tumutol sa gayong palasahot

si Santa Teodora at ang isinagot.

Ipinayag co ng̃ang aco,i, halinhan mo

nang upang maligtas lamang ang puri co,

sa capang̃anibang daya nitong Mundo

doon sa bigay mo na damit soldado.

Hindi co ipinagcaloob sa bagay

na hahaliuhan mong icaw ang mamatay,

na magcamit niyong calualhatian

niyong pagca-martir na sa aki,i, laan.

At hindi co hang̃ad mabuhay sa Mundo

Hucom na malupit ng̃ mading̃ig ito,

pinaputlan yaong dalaua nang ulo

ang hirang na mang̃a alagád ni Cristo.

Siyang pagcatapos nang búhay na hiram

nang dalauang Martir sa lupang ibabaw,

at doon sa gloria,i, guinanti naman

nang di matatapos na caligayahan.

Apat na pung sundalong Martir

Mang̃a Mártires ng̃a na pinang̃ang̃anlang

de Sabaste yaong soldadong binyagan,

apat na pung husto yaong cabilang̃an

na hindi miminsan na pinahirapan.

Sa pagca-bilango nang isang malupit

na Gobernador ng̃ang di nagdalang hapis,

ng̃ala,i, Agricoláo nang nagbigay sakit

sa banal na mang̃a sundalong mabait.

Doon sa Sabaste nangyari nang una

Ciudad nang cahariang Armenia,

ang mang̃a soldado,i, nang pahubaran na

niyong tampalasa,t, ipinag-utos pa.

Na magdamag niya na ipinababad

sa paliguan ng̃ang laang pangpahirap,

na punó nang tubig lamig ay di hamac

na pinahamuga,t, namumuong cagyat.

Dahil sa taglamig noon ang panahon

caguinaua,i, halos ualang macaucol,

ang di macatagal utos ay umaho,t,

sa malahining̃ang tubig pumaroon.

Yao,i, siyang tandang tumatalicod na

sa Dios na dati nilang sinasamba,

ito ang tadhana sa sino mang siya

na mang̃a soldadong binigyang parusa.

Niyong hating gabing sadyang calaliman

na yaong hining̃a,i, papanaw na lamang,

nang mang̃a bayaning Mártires na tunay

at para-para nang nagsisipang̃atal.

Sa malaking guinaw, ng̃uni at namalas

na sa paligua,i, biglang lumiuanag,

nakita nang isang bantay na caharap

na hindi binyagan ang hiuagang ganap.

Na ang maligayang doo,i, pagpanaog

nang mapag-candili na Poong si Jesús,

na galing sa lang̃it at humintong lubos

sa tapat nang Martir na mang̃a soldados.

At ipinag-utos sa casamang tanan

na mang̃a Angeles na pauang putung̃an

nang isang corona balang isa naman

nang mang̃a Mártires na mang̃a mamatay.

Tang̃i yaong isang loob na mahina

na sa parusahan ay umahong cusa

at di na mahintay ang coronang handá

na sa gayong dusa ay ganting biyaya.

Pusò ay nagtaca,t, nagulumihanan

at nagbalic loob sa Dios na tunay,

yaong di binyagang doo,i, nagbabantay

dahil sa himala niyang napagmasdan.

Ginaua pagdaca ay siya,i, naghubad

at taos sa loob na ipinang̃usap,

na cristiano siya sa tanang caharap

at sa paliguan ay lumusong agád.

Di lubhang nalaon naman ay namatay

caya maligayang caniyang kinamtan,

ang sa pagca martir na coronang hirang

sa sandaling hirap tua,i, ualang hang̃an.

Ang mahinang loob na di nacabata

ng̃ sandaling hirap alang-alang bagá,

sa cay Jesucristo at humanap siya

ng̃ guinhauang tubig na malahining̃a.

Nang macaraan na yaong ilang araw

siya nama,i, cusang nakitlan ng̃ buhay,

ay napacasama,t, dusang ualang hangan

doon sa Infierno ang kinahinatnan.

Capagca-umaga ay ipinag-utos

ni Agriculáo ng̃a sa mang̃a verdugos,

na ang mang̃a Martir na mang̃a soldados

na sa paliguan hirap ay malubos.

Na pauang balian namang para-para

niyong mang̃a hita at tipunin sila,

sa siga,i, sunuguing lahat capagdaca

ito sa verdugos ang babala niya.

Ang pinacabata,i, canilang bayaan

sa mang̃a Mártires na pinarusahan,

na si Meliton ng̃a ang siyang pang̃alan

sapagca,t, canilang nakita pang buhay.

Ng̃unit siya nama,i, tantong mahina na

at hindi na halos na macagalaw pa,

at namamanhid ang boong catauan niya

at papanaw na ng̃a ang tang̃ang hining̃a.

Iná,i, nabalisa niyong si Meliton

nang nasang maning̃as sa bagay na yaon,

na malubos ang pagca-martir niyong

Anác at masamang sunuguin sa apóy.

Pagdaca ang bata,i, caniyang pinasan

at ang mang̃a carro,i, caniyang sinundan,

na sa Mártires ng̃a na kinalalagyan

na dadalhin doon sa pag-susunugan.

Ipamamanhic niyang talaga doon

sa pinag-atasan niyong Gobernador,

na ipakihapis nila si Meliton

sa sigâ,t, masamang mamatay sa apóy.

At ualang guinaua siya habang daan

cundi ang Anác niya ay pinang̃aralan,

bunso co,i, tiisin yaong cainitan

ng̃ apóy, na parang pagtitiis naman.

Nang guináw sa paliguan ng̃ang malamig

naghing̃alo nama,t, buhay ay napatid,

niyong si Melitong matimtimang bait

sa lacad na yaon ng̃ mang̃a Mártires.

Mabait na Iná ay tantong nalugod

at yaong pag-asa ay puspos na puspos

at ang Anác niya ay kinamtan na lubos

yaong lualhating caloob ng̃ Dios.

At na sa Lang̃it nang caluluang hirang

caya agad-agad niyang ilinagay

sa talagang carro ang sa batang bangcay

ng̃ mang̃a Santos Mártires na banal.

Sumunod ding gaya nang dati ang Iná

hangang di napugnaw sa sigang nakita,

ito ng̃a ang dinarasal cung fiesta

na mang̃a Mártires de Sabaste bagá.

Bilang ica sampu niyong Marzong buan

guinagaua yaong mang̃a capurihan,

nang apat na pung Mártires na tunay

na mang̃a, soldadong pauang mang̃a banal.

¡Oh mang̃a capatid dinguin yaring luhog

na pag-tibayin ang ating mang̃a loob,

nang sampalataya sa totoong Dios

at sa Iglesiang taglay nang sumacop.

Huag nang isipin na mang̃agbago pa

sa Iglesiang dati nang sampalataya,

at yamang ang dati atin nang kilala

ang hindi mabilang na Santo at Santa.

Ang mang̃a Mártires ay gayon din naman

na nagsipaghain nang canilang buhay,

sa catacot-tacot nilang camatayan

sa cay Jesucristong Dios alang-alang.

Cahimanauari tayo ay matulad

sa mang̃a Mártires na Santos at Santas,

at sa ating puso naua ay malimbag

ang aral ni Cristo sa atin at atas.

Hanapin ang lalong mabuting paraan

na icasusupil sa ating catauan,

huag manatili sumagap ng̃ layaw

ng̃ Mundong sa huli pauang cahirapan.

Caya tayo,i, dapat maglingcod tuina

sa Dios na Poo,t, sa Virgen María,

upang tayo nama,i, macasama nila

doon sa payapa,t, ualang hangang saya.

*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK CAHANGAHANGANG BUHAY NI SANTA MARGARITA DE CORTONA ***

Updated editions will replace the previous one—the old editions will be renamed.

Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright law means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United States without permission and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to copying and distributing Project Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you charge for an eBook, except by following the terms of the trademark license, including paying royalties for use of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for copies of this eBook, complying with the trademark license is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, performances and research. Project Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away—you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial redistribution.

START: FULL LICENSE

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE

PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free distribution of electronic works, by using or distributing this work (or any other work associated in any way with the phrase “Project Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg™ License available with this file or online at www.gutenberg.org/license.

Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg™ electronic works

1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg™ electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be used on or associated in any way with an electronic work by people who agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works even without complying with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ electronic works. See paragraph 1.E below.

1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual works in the collection are in the public domain in the United States. If an individual work is unprotected by copyright law in the United States and you are located in the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, displaying or creating derivative works based on the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ works in compliance with the terms of this agreement for keeping the Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the same format with its attached full Project Gutenberg™ License when you share it without charge with others.

1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant state of change. If you are outside the United States, check the laws of your country in addition to the terms of this agreement before downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating derivative works based on this work or any other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no representations concerning the copyright status of any work in any country other than the United States.

1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

1.E.2. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not contain a notice indicating that it is posted with permission of the copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in the United States without paying any fees or charges. If you are redistributing or providing access to a work with the phrase “Project Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.3. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted with the permission of the copyright holder, your use and distribution must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works posted with the permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ License terms from this work, or any files containing a part of this work or any other work associated with Project Gutenberg™.

1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic work, or any part of this electronic work, without prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate access to the full terms of the Project Gutenberg™ License.

1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word processing or hypertext form. However, if you provide access to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official version posted on the official Project Gutenberg™ website (www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works provided that:

• You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has agreed to donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 days following each date on which you prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation.”

• You provide a full refund of any money paid by a user who notifies you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ License. You must require such a user to return or destroy all copies of the works possessed in a physical medium and discontinue all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ works.

• You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the electronic work is discovered and reported to you within 90 days of receipt of the work.

• You comply with all other terms of this agreement for free distribution of Project Gutenberg™ works.

1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread works not protected by U.S. copyright law in creating the Project Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they may be stored, may contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by your equipment.

1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.

1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to the person you received the work from. If you received the work on a physical medium, you must return the medium with your written explanation. The person or entity that provided you with the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the work electronically, the person or entity providing it to you may choose to give you a second opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a refund in writing without further opportunities to fix the problem.

1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in accordance with this agreement, and any volunteers associated with the production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any Defect you cause.

Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg™

Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of electronic works in formats readable by the widest variety of computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg™’s goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will remain freely available for generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future for Project Gutenberg™ and future generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org.

Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit 501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by U.S. federal laws and your state’s laws.

The Foundation’s business office is located at 809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to date contact information can be found at the Foundation’s website and official page at www.gutenberg.org/contact

Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation

Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread public support and donations to carry out its mission of increasing the number of public domain and licensed works that can be freely distributed in machine-readable form accessible by the widest array of equipment including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating charities and charitable donations in all 50 states of the United States. Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these requirements. We do not solicit donations in locations where we have not received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state visit www.gutenberg.org/donate.

While we cannot and do not solicit contributions from states where we have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make any statements concerning tax treatment of donations received from outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg web pages for current donation methods and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including checks, online payments and credit card donations. To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate.

Section 5. General Information About Project Gutenberg™ electronic works

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be freely shared with anyone. For forty years, he produced and distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of volunteer support.

Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

Most people start at our website which has the main PG search facility: www.gutenberg.org.

This website includes information about Project Gutenberg™, including how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.

back